Lekkoatletyka na Igrzyskach Olimpijskich - Biegiem przez lekką atletykę - Cz.II

LEKKOTLETYKA na Igrzyskach olimpijskich.

Biegiem przez lekką atletykę- cz. II

1.            Wybitni przedstawiciele lekkiej atletyki na Igrzyskach Olimpijskich do 2016 roku

2.            Konkurencje lekkoatletyczne na Igrzyskach Olimpijskich

3.            Polscy medaliści olimpijscy

4.            Początki lekkiej atletyki w Polsce, Polski Związek Lekkiej Atletyki- PZLA

 

Wybitni  przedstawiciele lekkiej atletyki na Igrzyskach Olimpijskich do 2016 roku

   Rozwój lekkiej atletyki w końcówce wieku XX i w początkowych latach XXI wieku nabiera tempa. Pojawiają się nowe gwiazdy, które elektryzują publiczność lekkoatletyczną całego Świata. Przełom lat 70’ i 80’ XX wieku, to niespokojny klimat geopolityczny, który przyczynił się do obstrukcji Igrzysk Olimpijskich. W 1980 rok na Igrzyska XXII olimpiady w Moskwie nie przyjechały państwa bloku zachodniego - z pewnymi wyjątkami (m.in. Wielka Brytania, Francja, Brazylia), a z kolei w 1984 roku podczas Igrzysk Los Angeles bojkot ogłosiły państwa bloku wschodniego - również  z pewnymi wyjątkami (m.in. Rumunia). Nie mniej Igrzyska odbyły się i miały swoich bohaterów. W 1980 roku na uwagę zasługuje pojedynek średniodystansowców brytyjskich, tj.  Sebastiana Coe (obecnie prezes World Athletics) i Steva Ovetta. Ten pierwszy, będąc rekordzistą świata na dystansie 800m, przegrywa złoto na tym dystansie, pocieszając się tylko srebrem. Rewanż bierze w biegu na 1500m, gdzie w „bratobójczym pojedynku” pokonuje Ovetta i zdobywa  złoty medal. Steve Ovett (rekordzista świata na 1500 m) musi zadowolić się brązowym medalem.

     

Sebastian Coe (nr startowy 254)

  Porywający bieg rozegrał się na dystansie 3000m z przeszkodami. Rywal naszego utytułowanego zawodnika Bronisława Malinowskiego, Tanzańczyk Filbert Bayi podyktował niesamowite tempo, które zwiastowało rekord świata. Doświadczenie Polaka wzięło jednak górę. „Bronek” dochodzi uciekającego  w szaleńczym tempie Filbarta Bayii i na ostatnim okrążeniu i przeprowadza atak dający mu pewne zwycięstwo. Notabene przyczynia się do wybuchu radości licznie zgromadzonej publiczności z Polski.

 

  

Bronisław Malinowski

 Fenomenalny płotkarz Edwin Moses może poszczycić się dwoma złotymi medalami na 400 m pł ( 1976 Montreal i 1984 Los Angeles) i gdyby nie bojkot moskiewskich Igrzysk w 1980 roku, prawdopodobnie zwyciężyłby i w tych Igrzyskach.  Niepodważalną gwiazdą przełomu lat 80’ i 90’ XX wieku był Carlton Lewis. Amerykański sprinter i skoczek w dal. Swoimi występami elektryzował kibiców bijąc rekordy świata i zdobywając wiele medali IO. Aż 10-krotnie stawał na podium olimpijskim, ustępując jedynie legendarnemu Paavo Nurmiemu (12 razy na podium).

Na niespotykany poziom rekordy świata na 100 i 200 m „wywindowała” Florence Griffith-Joyner. Zdobywczyni 4 medali olimpijskich w latach 1984-1988 na najkrótszych dystansach sprinterskich uzyskała odpowiednio 10.49 oraz 21.34.

Wybitną sprinterką w latach 1992-1996 była Marie-Jose Perec (Francja), która trzykrotnie stawała na najwyższym podium Igrzysk Olimpijskich. W 1992 w Barcelonie wygrywa 400 m, a w 1996 podczas XXVI Olimpiady w Atlancie odnosi zwycięstwa w biegu na 200 m i 400 m.

  

Carl Lewis podczas Igrzysk w 1984 (Los Angeles)

  Olimpijskim championem można nazwać z pewnością Michaela Johnsona. Biegający w charakterystyczny sposób Johnson okazał się najlepszy w biegu na 400 m zarówno w 1996, jak i 2000 roku. Oprócz tego w 1996 r. zwyciężył na 200 m uzyskując legendarne 19.32. Wspomnieć należy także o Marlene Ottey. Długowieczna kariera tej długonogiej jamajskiej sprinterki trwała przez 6 kolejnych olimpiad (1980-2004), gdzie zdobyła na dystansach 100 m i 200 m, podobnie jak nasza gwiazda Irena Szewińska 7 medali. Rosjanka Swietłana Mastierkowa zdobywa dwa złote medale w Atlancie (1996) w biegach na 800 i 1500 metrów. Fenomenalny biegacz z Etiopii Heile Gebraselassie zwycięża dwukrotnie w biegu na 10 000 m na dwóch kolejnych Igrzyskach (1996 Atlanta, 2000 Sydney). Wśród biegaczy wyróżniał się Hicham El Guerrouj, który  w  Atenach (2004) zwycięża na 1500m i 5000m (jedyny taki przypadek w historii!).

Świat dla sportu olimpijskiego  i lekkiej atletyki szeroko otwiera swoje wrota. Szczególnie widać to w czasie rozpoczęcia Igrzysk, podczas defilady i samych zawodów lekkoatletycznych. Objawiają się gwiazdy z różnych regionów świata i wielu małych narodowości. Przykładem jest Kirami James, pochodzący z egzotycznej Grenady, który zwycięża w biegu na 400 m podczas XXX Olimpiady 2012 w Londynie (43,94). Wielką gwiazdą w latach 2004-2012 staje się Allyson Michelle  Felix, która na dystansach od 100 m do 400 m (4x400 m) zdobywa  6 medali, w tym 4 złote. Najszybszym człowiekiem świata jest jednak jamajski sprinter Usain Bolt. Niepodzielnie przewodzi sprinterom lat 2008- 2016, bije rekordy świata w biegach na 100 m i 200 m i zdobywa w sumie 6 złotych medali olimpijskich. Trzy złote medale olimpijskie w biegach na 10 000 m i na 5000m i na dodatek srebrny na 5000 m to dorobek etiopskiego lekkoatlety Kenenisa Bekele, który  latach 2003 do 2009  wielokrotnie na tych dystansach bił rekordy świata.

  

Zwycięstwo Kenenisa Bekele w jednym z biegów

  Trzecim wielkim biegaczem, po Lassie Virenie i Kenenisa Bekele , który zwyciężył podwójnie w biegach na 5000m i 1000m zdobywając w sumie cztery złote medale był  Brytyjczyk Mohammed Farah - w Londynie (2012) i w Rio de Jainero (2016).  U pań wyróżnia się Etiopka Tirunesh Dibaba (2004-2012), zdobywczyni 5 medali IO na dystansach 5000 m i 10 000 m.

   Tirunesh Dibaba

   W biegu na 3000 m z przeszkodami niepodzielnie w latach 2004-2016 panuje Kenijczyk Ezekiel Kemboi Cheboi, który na tym dystansie zdobywa dwa złote medale IO (2004, 2016). Także dwa złote medale w najbardziej ekscytującej konkurencji w biegach długodystansowych, czyli maratonie, zdobywa Waldemar Cierpiński z NRD (1976 Montreal, 1980 Moskwa).

  Należy wspomnień, o jedynym w swoim rodzaju wyczynie naszego rodaka Roberta Korzeniowskiego. Tylko ten zawodnik w historii Igrzysk zdobywa 4 złote medale  w chodzie sportowym na dystansach 20km i 50 km (1996 Atlanta, 2000 Sydney, 2004 Ateny).

  

Robert Korzeniowski

   W konkurencjach technicznych i wielobojach w ostatnim okresie pojawiało się wielu wspaniałych sportowców. Wyróżnili się w latach 80. Jurij Siedych (ZSRR), dwukrotny medalista olimpijski (1980-zloty medal, 1988- srebrny) w rzucie młotem, uznany w latach 70. I 80. za najlepszego młociarza Świata. W skoku wzwyż kobiet w 1984 r. w Los Angeles drugi zloty medal po 12 latach przerwy zdobywa Ulrike Meyfarth (RFN). Gdy wygrywała w Monachium w 1972 r. miała zaledwie 16 lat.

   Najwszechstronniejszą lekkoatletką końca XX stulecia jest Jackie Joyner-Kersee, która w latach 1984-1992 zdobywa 6 medali olimpijskich (siedmiobój, skok w dal). Jako pierwsza kobieta uzyskuje powyżej 7000 pkt w  siedmioboju, a w 1988 w podczas XXIV Olimpiady w  Seulu poprawia ten rekord zdobywając 7291 pkt. Do tej pory jest to aktualny rekord Świata. Wg. wielu dziennikarzy i ekspertów to najlepsza lekkoatletka XX wieku.

  

 Jackie Joyner-Kersee podczas skoku w dal na IO w 1988 w Seulu

    Tylko jeden złoty medal olimpijski znajduje się w kolekcji wielu medali i rekordów najbardziej rozpoznawalnego tyczkarza Świata Siergieja Bubki. To pierwszy tyczkarz, który wielokrotnie pokonuje magiczne 6 m.

    Trzy medale olimpijskie (2 złote w 2004 i w 2008, 1 brązowy w 2012)  posiada w swojej kolekcji Jelena Isinbajewa, która z kobiet,  jako pierwsza pokonała 5 m.

   Roman Šebrle to czeski lekkoatleta, który jako pierwszy wieloboista przekracza 9000 pkt. uzyskując wynik 9026 pkt. Na Igrzyskach może pochwalić się dorobkiem dwóch medali olimpijskich (złoty-Ateny 2008, srebrny-Sydney 2004). To także najlepszy sportowiec Świata 2008 roku wybrany głosami ekspertów The Wall Street Journal.

  Roman Šebrle przed próbą w rzucie oszczepem

   Dwóch innych wieloboistów może poszczycić  się zdobyciem dwóch złotych medali olimpijskich. Są to: Daley Thompson (Wielka Brytania) Moskwa 1980 i Los Angeles 1984, Ashton Eaton (IUSA), Londyn 2012 i Rio de Janeiro 2016. Ten drugi poprawia rekord Świata R. Šebrle, uzyskując w 2015 roku 9045 pkt.  Wieloboiści i wieloboistki to prawdziwi królowie lekkiej atletyki. Ich rywalizacja  jest rozłożona  w czasie i mniej zauważalna. Za to przechodzą do historii, jako herosi zmagań lekkoatletycznych i prawdziwi bohaterowie Igrzysk Olimpijskich. Zawsze te zmagania kończy bieg-  u kobiet 800m, u mężczyzn 1500m

Konkurencje lekkoatletyczne na Igrzyskach Olimpijskich

   Lekkoatletyka jest nazywana „KRÓLOWĄ SPORTU”. Na igrzyskach olimpijskich w tej dyscyplinie jest do zdobycia  najwięcej medali, startuje też najwięcej zawodników. Lekkoatletyka najbardziej oddaje ducha rywalizacji, jaki drzemie w każdym człowieku. Hasło "szybciej, wyżej, dalej" znakomicie ilustruje nie tylko specyfikę walki, jaką prowadzą na lekkoatletycznych arenach sportowcy, ale oddaje swoistość ludzkiego charakteru, w którym zakodowana jest chęć bycia najlepszym, bycia zwycięzcą.

Dzisiaj lekkoatletyka to zbiór konkurencji, które reprezentują grupy: sprintu, biegów średnio i długodystansowe (do maratonu włącznie), skoków, rzutów, wielobojów.

Tab. 1 Konkurencje lekkoatletyczne do 1948 roku

Tab. 2 Konkurencje lekkoatletyczne do 2016

 

 

Polscy Medaliści olimpijscy

 A jaką rolę odegrali w Igrzyskach Olimpijskich Polacy? Wcześniej wymienieni sportowcy stali się prawdziwymi gwiazdami światowej lekkiej atletyki. Warto w tym miejscu wspomnieć przedwojennych bohaterów. Janusz Kusociński zwycięża w biegu na  10 000 m podczas Igrzysk w 1932 (Los Angeles) a Stanisława Walasiewicz zdobywa dwa medale w biegu na 100 m. Złoty w 1932 i srebrny w 1936 (Berlin). W powojennej historii uczestnictwa w Igrzyskach polscy lekkoatleci wielokrotnie wpisywali się na listę medalistów. Cudowne lata WUNDERTEEAMU (1956-1976) okrasiły wieloma sukcesami na arenie Igrzysk Olimpijskich. Wspominamy doskonałe biegi Zdzisława Krzyszkowiaka, Jerzego Chromika, Kazimierza Zimnego itd.

   Polska szkoła skoku o tyczce niepodzielnie panuje w latach 1976-1980. Dzieje się to za sprawą nieprzeciętnie uzdolnionych sportowców jakimi są Tadeusz Ślusarski i Władysław Kozakiewicz.

  

Władysław Kozakiewicz

   Wiele radości naszej biało-czerwonej przynoszą skoczkowie wzwyż - Jarosława Jóźwiakowska, Urszula Kielan, Jacek Wszoła, Artur Partyka. W skoku w dal Elżbieta Duńska-Krzesińska zdobywa dwa medale olimpijskie (złoty 1956, srebrny 1960). W rzucie młotem zdobywamy w latach 1960-2016, 6 medali, w tym cztery złote. Niespodziankę sprawia Kamila Skolimowska, która staje się  najmłodszą polską złotą medalistką olimpijską. Dwukrotną złotą medalistką zostaje aktualna rekordzistka świata w rzucie młotem Anita Włodarczyk. Za sprawą Władysława Komara (1972) i Tomasza Majewskiego (2004, 2008) przedstawiciele pchnięcia kulą  zapisują się złotymi zgłoskami Igrzysk.

  

Tomasz Majewski podczas pchnięcia kulą

   Swój wkład w zdobycze medalowe wnoszą uczestnicy biegów sztafetowych 4x100 m i 4 x400 m, zarówno Panie jaki Panowie.  W sumie w Igrzyskach Olimpijskich polscy lekkoatleci zdobyli 57 medali (25 złotych, 18 srebrnych i 14 brązowych)

Tab. 3 Polscy medaliści Igrzysk Olimpijskich

Polscy medaliści Nowożytnych Igrzysk Olimpijskich

złote

1928

Amsterdam

Halina Konopacka

rzut dyskiem

1932

Los Angeles

Janusz Kusociński

10 000 m

Stanisława Walasiewicz

100 m

1956

Melbourne 

Elżbieta Duńska-Krzesińska

skok  w dal

 

 

 

 

1960

Rzym

Zdzisław Krzyszkowiak

3000 m z przeszk.

 

 

Józef Schmidt 

trójskok

 

 

 

 

1964

Tokio

Józef Schmidt

trójskok

 

 

Teresa Ciepły

4x 100 m

 

 

Halina Górecka

 

 

Irena Kirszenstein

 

 

Ewa Kłobukowska 

1968

Meksyk

Irena Szewińska 

200 m

1972

Monachium

Władysław Komar 

pchnięcie kulą

1976

Montreal

Irena Szewińska 

400 m

 

 

Tadeusz Ślusarski

skok o tyczce

 

 

Jacek Wszoła 

skok wzwyż

1980

Moskwa

Władysław Kozakiewicz  

skok o tyczce

 

 

Bronisław Malinowski 

3000m z przeszk.

1992

Barcelona

 

 

1996

Atlanta

Robert Korzeniowski

chód 50km

2000

Sydney

Kamila Skolimowska  

rzut młotem

 

 

Szymon Ziółkowski 

rzut młotem

 

 

Robert Korzeniowski

chód 50km

 

 

Robert Korzeniowski

chód 20km

2004

Ateny

Robert Korzeniowski

chód 50km

2008

Pekin

Tomasz Majewski 

pchnięcie kulą

2012

Londyn

Anita Włodarczyk

rzut młotem

 

 

Tomasz Majewski 

pchnięcie kulą

2016

Rio de Janeiro

Anita Włodarczyk

rzut młotem

srebrne

1936

Berlin

Jadwiga Wajsówna

rzut dyskiem

 

 

Stanisława Walasiewicz

100 m

1956

Melbourne 

Janusz Sidło 

rzut oszczepem

1960

Rzym

Jarosława Jóźwiakowska

skok wzwyż

 

 

Elżbieta Duńska-Krzesińska

skok  w dal

1964

Tokio

Teresa Ciepły 

80 m przez płotki

 

 

 Irena Kirszenstein

200 m

 

 

 Irena Kirszenstein

skok w dal

 

 

Marian Dudziak

4x 100 m

 

 

Marian Foik

 

 

Wiesław Maniak

 

 

Andrzej Zieliński

1976

Montreal

Bronisław Malinowski 

3000m z przeszk.

 

 

Zbigniew Jaremski

4x 400 m

 

 

Jerzy Pietrzyk

 

 

Ryszard Podlas

 

 

Jan Werner

1980

Moskwa

Urszula Kielan

skok wzwyż

 

 

Tadeusz Ślusarski

skok o tyczce

 

 

Jacek Wszoła 

skok wzwyż

 

 

Leszek Dunecki

4x 100 m

 

 

Zenon Licznerski

 

 

Marian Woronin

 

 

Krzysztof Zwoliński 

1996

Atlanta

Artur Partyka

skok wzwyż

2008

Pekin

Piotr Małachowski

rzut dyskiem

2016

Rio de Janeiro

Piotr Małachowski

rzut dyskiem

brązowe

1932

Los Angeles

Jadwiga Wajsówna

rzut dyskiem

1960

Rzym

Tadeusz Rut 

rzut młotem

 

 

Kazimierz Zimny 

5000 m

 

 

Teresa Ciepły

4x 100 m

 

 

Halina Górecka

 

 

Barbara Janiszewska

 

 

Celina Jesionowska

1964

Tokio

Ewa Kłobukowska

100 m

 

 

Andrzej Badeński 

400 m

1968

Meksyk

Irena Szewińska

100 m

1972

Monachium

Irena Szewińska

200 m

1980

Moskwa

Lucyna Langer 

100 m przez płotki

1992

Barcelona

Artur Partyka

skok wzwyż

2004

Ateny

Anna Rogowska

skok o tyczce

2016

Rio de Janeiro

Wojciech Nowicki

rzut młotem

 

Początki lekkiej atletyki w Polsce, Polski Związek Lekkiej Atletyki- PZLA

  W Polsce w okresie rozbiorów, lekkoatletyka rozwijała się przede wszystkim w województwie wielkopolskim w oparciu o system gimnastyki niemieckiej (1884r. gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Inowrocław) i późniejsze organizacje  skupione wokół  Towarzystw Gimnastycznych „Sokół. W zaborach pruskim i austriackim rozgrywano przede wszystkim wieloboje gimnastyczne a w Królestwie Polskim biegi i uprawiano  gimnastykę szwedzką.  Na początku XX wieku, w roku 1914 utworzono przy Austriackim Związku Lekkoatletycznym Polskie Kolegium Lekkoatletyczne. Organizacja ta stworzyła grunt  pod  powołanie Polskiego Związku  Lekkoatletycznego. Spotkanie działaczy sportowych odbyło się w Krakowie, w kamienicy przy ul. Radziwiłłowskiej 4.

  

Tablica upamiętniająca powstanie PZLA. Kraków ul Radziwiłłowska 4.

    Jest to najstarsze stowarzyszenie sportowe w Polsce. Pierwszym prezesem PZLA zostaje Tadeusz Kuchar. W początkowym okresie siedziba związku znajduje się we Lwowie. W 1921 roku przeniesiono ją do Warszawy, gdzie po dzień dzisiejszy tam pozostaje. Związek zajmuje się m. in. popularyzacją i rozwojem lekkoatletyki w Polsce, prowadzi szkolenie zawodników i sędziów, dokształcaniem kadry szkoleniowej. Od 1919 jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Federacji Lekkoatletycznych (IAAF). Obecnie siedziba związku znajduje się w Warszawie przy ulicy Mysłowickiej 4, a aktualnym prezesem jest dr  Henryk Olszewski.

Zapraszam do III. części, na suplement  „Igrzyska biegami stoją”

 Opracował M. Wochna

     W materiale wykorzystano:

1.            Z. Porada, „Starożytne i nowożytne Igrzyska Olimpijskie” KAW w Krakowie, 1980

2.           Zaborniak S. „Lekkoatletyka na ziemiach polskich w latach 1867-1918” Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów, 2004

3.           S. Bubka, M. Bułatowa, „Lekka atletyka, encyklopedia w pytaniach i odpowiedziach” Ministerstwo Sportu i Turystyki, Warszawa

4.           https://www.sfd.pl/Lekkoatletyka__kr%C3%B3lowa_sportu.-t425857.html

Zdjęcia:

https://en.wikipedia.org/wiki/Sebastian_Coe, (s.1)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bronis%C5%82aw_Malinowski_(sportowiec) (s.1)

https://en.wikipedia.org/wiki/Kenenisa_Bekele#/media/File:Kenenisa_Bekele_-_Smiling.jpg (s.2)

https://fr.wikipedia.org/wiki/Carl_Lewis (s.2)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Tirunesh_Dibaba (s.3)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Korzeniowski (s.3)

https://en.wikipedia.org/wiki/Jackie_Joyner-Kersee (s.3)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Roman_%C5%A0ebrle, (s.4)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Majewski#/media/Plik:Tomasz_Majewski, (s.7)

https://br.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_Kozakiewicz, (s.7)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Polski_Zwi%C4%85zek_Lekkiej_Atletyki#/media/Plik:Cracow_Medical_Society_house, (s.9)

 

 

 

 

 

 

 

 

Podobne artykuły

EKOatleci Parki Narodowe - ruszają zajęcia!

autor: Jesień Paweł - 9 Wrzesień 2021